WSzW Wrocław BIP
EUFOR
Wtorek, 25 września 2018 r.

Początek misji

Obecność wojskowa Polski w rejonie Bałkanów rozpoczęła się w połowie kwietnia 1992r. w związku z przyjęciem przez Polskę zaproszenia Sekretarza Generalnego ONZ do udziału w Siłach Ochronnych ONZ w Jugosławii (UNPROFOR). Polski Kontyngent Wojskowy (PKW) składał się z batalionu operacyjnego liczącego 893 żołnierzy. Wraz z rozwojem sytuacji kontyngent był wzmacniany kolejnymi żołnierzami i w szczytowym okresie w lutym 1995r. liczył 1245 żołnierzy. Polski kontyngent zakończył misję w siłach UNPROFOR w dniu 14.12.1995r. Zgodnie z porozumieniem pokojowym z DAYTON, 16. grudnia 1995r. rozpoczęto w Bośni i Hercegowinie (BiH), w ramach misji pokojowej "Wspólny Wysiłek" operację wojskową międzynarodowych Sił Implementacyjnych IFOR.

W operacji brało udział ok. 60 tys. żołnierzy z 32 państw. Założenia operacji IFOR przyjęte przez Radę Ambasadorów NATO 12. października 1995r. przewidywały realizację wojskowych aspektów planu pokojowego w BiH na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ.Polska wyraziła gotowość uczestniczenia w operacji IFOR, proponując skierowanie do BiH jednostki sformowanej na bazie 16 batalionu powietrzno- desantowego zgłoszonego do uczestnictwa w operacjach Partnerstwa dla Pokoju (PdP). Rada Ministrów 5.12.1995r. podjęła decyzję o skierowaniu polskiego batalionu do udziału w Brygadzie Nordycko-Polskiej w ramach dywizji amerykańskiej. Przegrupowanie batalionu zakończono 5.02.1996r.

    

Zasadniczym elementem PKW IFOR był batalion powietrzno-desantowy (POLBAT) wchodzący w skład wielonarodowej Brygady Nordycko-Polskiej (NORDPOLBDE) podporządkowanej 1 Dywizji Pancernej USA. Jego żołnierze stacjonowali w trzech miejscowościach: TESLIC (sztab batalionu, kompania szturmowa, kompania zaopatrzenia oraz plutony: łączności, saperów i medyczny); JELAH (kompania szturmowa, kompania wsparcia oraz pluton remontowy); ZEPCE (kompania szturmowa, wzmocniona przez pluton artylerii przeciwlotniczej). Ponadto Polacy pełnili służbę w sztabie Brygady Nordycko-Polskiej w miejscowości DOBOJ, w Nordyckiej Grupie Zabezpieczenia (PECS, Węgry), w Narodowej Grupie Zaopatrywania (PECS). Razem PKW IFOR liczył około 660 żołnierzy. Mandat IFOR był przewidziany na 12 miesięcy i kończył się 20. grudnia 1996r. Jednakże cywilna część porozumienia z Dayton nie została do końca zrealizowana, dlatego na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1088 z dnia 12. grudnia 1996r. Siły Implementacyjne zostały zredukowane do 40 tys. żołnierzy i przemianowane na siły stabilizujące SFOR. Po zakończeniu działania IFOR, Polska została zaproszona do udziału w Siłach Stabilizujących (SFOR). Zadania mandatowe w rejonie misji w ramach NORDPOLBDE wykonywał PKW SFOR o liczebności 500 żołnierzy. W wyniku prowadzonej restrukturyzacji Sił Stabilizujących (SFOR) od 5.01.2000r. powstała w miejsce Brygady Nordycko-Polskiej – Nordycko-Polska Grupa Bojowa (NPGB) podporządkowana bezpośrednio dowódcy Międzynarodowej Dywizji Północ MND(N).
    

Polskie pododdziały w ramach NPGB realizowały następujące zadania operacyjne:
- patrolowanie przydzielonego rejonu odpowiedzialności;
- adzorowanie działalności militarnej byłych stron konfliktu;
- monitorowanie szkolenia;
- monitorowanie przemieszczenia sprzętu;
- inspekcja składów broni i amunicji;
- pomoc i nadzór nad rozminowaniem;
- monitorowanie procesu powrotu ludności cywilnej do opuszczonych na wskutek konfliktu miejsc zamieszkania;
- ochrona obozu i stacji przekaźnikowej CIGANISTA;
- pełnienie dyżurów bojowych w ramach dywizyjnej Grupy Szybkiego Reagowania oraz Grupy Szybkiego Reagowania NPGB;
- niszczenie uzbrojenia;
- budowa i rekonstrukcja dróg i mostów w rejonie odpowiedzialności.

    
Siły Stabilizujące liczyły w różnych okresach od 30 000 do 19 000 żołnierzy. Zmieniała się również struktura dowodzenia tzn. zlikwidowano szczebel brygady. W ramach trzech wielonarodowych dywizji zostało utworzonych 13 Grup Bojowych (GB). Grupy Bojowe liczyły po około 850 żołnierzy i były jednostkami zdolnymi samodzielnie realizować zadania w rejonach odpowiedzialności. Z dniem 1 stycznia 2003r. rozpoczął działalność Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Stabilizujących w Republice Bośni i Hercegowiny w składzie Wielonarodowej Grupy Bojowej (PKW SFOR – WGB) będącej w podporządkowaniu operacyjnym Międzynarodowej Brygady – „Północ” – MNB (N). Stan osobowy PKW SFOR – WGB liczył 285 żołnierzy. Zadaniem głównym (podobnie jak NPGB) było monitorowanie wykonywania wojskowej części porozumienia z DAYTON, w tym szczególnie zapewnienie bezpieczeństwa ludności cywilnej w rejonach powrotów. W czerwcu 2004r. na szczycie w STAMBULE NATO podjęło decyzję o przekazaniu misji Sił Stabilizacyjnych w BiH siłom Unii Europejskiej, które oficjalnie przejęły od NATO misję w dniu 02.12.2004r. Siły Unii Europejskiej (EUFOR) działają w ścisłej współpracy z NATO. EUFOR ma swoją kwaterę główną w bazie BUTMIR w SARAJEWIE.

Celem misji oprócz zapewnienia "bezpiecznego środowiska" w BiH jest nawiązanie ściślejszej współpracy z innymi agendami Unii Europejskiej obecnymi w tym regionie. Unia Europejska i NATO współdziałają ze sobą w BiH na podstawie dokumentów o współpracy, znanych jako „Berlin-Plus” (nazwa wywodzi się od miejsca spotkania ministrów spraw zagranicznych NATO w 1996r., podczas którego Sojusz po raz pierwszy zgodził się udostępniać swoje aktywa na potrzeby operacji kierowanych przez UE). Zgodnie z tymi ustaleniami, Unia Europejska korzysta z potencjału planowania NATO oraz wykorzystuje te same wojskowe kwatery dowodzenia, działając za pośrednictwem komórek UE ulokowanych zarówno w Najwyższym Dowództwie Sił Sprzymierzonych Europy w MONS (Belgia), jak i Dowództwie Połączonych Sił Zbrojnych w NEAPOLU – dowództwie operacyjnym natowskich misji na Bałkanach. Istnieją plany awaryjne, zgodnie z którymi NATO może dostarczyć rezerwy sił strategicznych, jeżeli będzie to potrzebne. Od grudnia 2004r. w związku z rozpoczęciem przez Siły Unii Europejskiej operacji „ALTHEA” w Republice Bośni i Hercegowiny (po przejęciu odpowiedzialności za prowadzenie operacji od sił NATO) Polski Kontyngent Wojskowy realizował zadania w składzie Wielonarodowych Sił Zadaniowych „Północ” – MNTF(N) EUFOR. PKW EUFOR stacjonował w bazie w TUZLI, wydzielając kompanię manewrową do Wielonarodowego Batalionu Manewrowego a po restrukturyzacji MNTF(N) w lipcu 2006r. do Wielonarodowego Elementu Manewrowego (w skład którego obok polskiej kompanii wchodziły również kompanie z Portugali, Turcji i Austrii), dwa Zespoły Obserwacyjno-Łącznikowe (ZO-Ł)) w m. TESLIC i LUKAVAC oraz personel w dowództwach Sił Zadaniowych w TUZLI i Kwatery Głównej EUFOR w SARAJEWIE. Do czasu wprowadzenia zmian w etacie PKW EUFOR liczył 229 żołnierzy i 3 pracowników wojska.

    

Do głównych zadań PKW EUFOR w składzie MNTF(N) należało:
- zapewnienie bezpiecznych warunków dla władz lokalnych do wprowadzenia ustaleń porozumienia pokojowego;
- utrzymywanie obecności wojskowej;
- zapewnienie swobody ruchu w strefie odpowiedzialności.

W obrębie tak sprecyzowanych zadań ogólnych można wyodrębnić następujące zadania szczegółowe:

- likwidacja nielegalnych składów broni;
- prowadzenie nocnych i dziennych patroli w strefie odpowiedzialności;
- utrzymywanie gotowości do organizacji punktów kontrolnych;
- prowadzenie inspekcji składów i fabryk uzbrojenia;
- podejmowanie i niszczenie broni, amunicji i środków walki, a także nadzór nad lokalnymi zespołami rozminowania.

Rolę państwa wiodącego
w procesie tworzenia batalionu powierzono Hiszpanii, która wraz z Polską, Węgrami i Turcją wydziela pododdziały i personel dowództwa batalionu. Batalion składa się z dowództwa batalionu oraz kompanii rozpoznawczej (hiszpańskiej) i czterech kompanii manewrowych (wydzielanych przez każde państwo). W dniach 01 marca do 30 kwietnia 2007r. dokonano przeniesienia Polskiego Kontyngentu Wojskowego z bazy Wielonarodowych Sił Zadaniowych - Północ w TUZLI do bazy BUTMIR w SARAJEWIE wraz ze zmniejszeniem stanu etatowego kontyngentu do 205 żołnierzy i 7 pracowników wojska.

Po zakończeniu przeniesienia zasadnicze elementy PKW EUFOR rozmieszczone były w SARAJEWIE a dwa Zespoły Obserwacyjno – łącznikowe w DOBOJU i TESLICU (BANIA VRUCICA).

Geneza PKW EUFOR/MTT:
Zgodnie z decyzjami politycznymi i wojskowymi Polski Kontyngent Wojskowy EUFOR realizujący zadania stabilizacyjne w Bośni i Hercegowinie 30 listopada 2010 roku zakończył swoją działalność. 1 grudnia zadania doradczo-szkoleniowe w Bośni i Hercegowinie rozpoczął Polski Kontyngent Wojskowy PKW EUFOR/MTT (ang. Mobile Training Teams), w którego skład wchodzą cztery Mobilne Zespoły Szkoleniowe oraz 2 Zespoły Łącznikowe-Obserwacyjne. Ponadto Polacy służą także w kwaterze Sił EUFOR oraz w Europejskim Oddziale Żandarmerii Wojskowej.

Zadania i skład PKW:

Do głównych zadań Polskiego Kontyngentu Wojskowego należą:
- szkolenie i budowa zdolności wojskowych Sił Zbrojnych Bośni i Hercegowiny,
- monitorowanie sytuacji bezpieczeństwa,
- współpraca z przedstawicielami władz samorządowych, instytucji publicznych i organizacji pozarządowych w strefie odpowiedzialności.
Polski Kontyngent Wojskowego EUFOR/MTT w Bośni i Hercegowinie to blisko 50 żołnierzy. Trzon pierwszej zmiany stanowili żołnierze 2 Brygady Zmechanizowanej Legionów ze Złocieńca, a Dowódcą PKW był ppłk Dariusz Pałaczyński. II zmianą PKW EUFOR/MTT dowodzi ppłk Jacek Chamera.

Podstawa Prawna:
- Postanowienie Prezydenta RP z dnia 19 listopada 2010 o przedłużeniu okresu użycia Polskiego Kontyngentu Wojskowego w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie oraz w Republice Kosowo i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii;
- Decyzja Ministra Obrony Narodowej nr 404 z dnia 4 listopada 2010.;
- Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP nr 964/Oper/DOSZ z dnia 8 listopada 2010;
- Rozkaz Dowódcy Operacyjnego SZ nr 51 z dnia 10 listopada 2010.