WSzW Wrocław BIP
CZAD
Wtorek, 25 września 2018 r.

Operacja EUFOR w Czadzie oraz Republice Środkowoafrykańskiej (EUFOR TCHAD/RCA) była 5. operacją wojskową Unii Europejskiej w ramach Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (poprzednie to: CONCORDIA, ARTEMIS, ALTHEA, EUFOR RDCONGO).

 

Misja Unii Europejskiej uzyskała mandat ONZ, zapewniony rezolucją nr 1778 Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 25 września 2007 r. Rezolucja ta zatwierdziła trójaspektową obecność międzynarodową w Czadzie i Republice Środkowoafrykańskiej:

- powołanie misji ONZ w Republice Środkowoafrykańskiej i Czadzie (MINURCAT), składającej się z policjantów, żołnierzy i cywilów, której mandat polegał będzie na szkoleniu policji czadyjskiej w celu zapewnienia ochrony ludności oraz utrzymania i promocji praw człowieka;

- powołanie policji czadyjskiej w celu utrzymania porządku i zapewnienia poszanowania praw człowieka;

- upoważnienie Unii Europejskiej do skierowania w ten rejon swoich sił w celu ochrony i zabezpieczenia misji ONZ przez okres 1 roku od daty osiągnięcia zdolności operacyjnych (czyli do 15 marca 2009 r.).

 

    

 

14 stycznia 2009 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję nr 1861 zatwierdzającą zastąpienie misji EUFOR przez siły ONZ w operacji MINURCAT. 15 marca 2009 r. Unia Europejska zakończyła misję EUFOR w Czadzie i Republice Środkowoafrykańskiej oraz nastąpiło przekazanie odpowiedzialności za operację Organizacji Narodów Zjednoczonych – MINURCAT.

 

Celem sił pokojowych UE było powstrzymanie groźby rozprzestrzeniania się konfliktu w Darfurze (wschodni Sudan). Nie była to klasyczna operacja pokojowa, ale operacja mająca na celu zapewnienie bezpieczeństwa działaniom humanitarnym ONZ. Siły UE w Czadzie uzupełniały więc misję pokojową ONZ w Darfurze - UNAMID (African-United Nations Mission in Darfur), gdzie polityczny i etniczny konflikt, zapoczątkowany przez rebelię z 2003 r., pochłonął dotąd ponad 200 000 ofiar.

 

    

 

W rejonie operacji funkcjonowało 12 obozów uchodźców oraz ok. 30 obozów przesiedleńców, w których schronienie znajdywało ok. 240 000 ludzi. Były one administrowane, zarządzane i zaopatrywane zarówno przez ONZ, jak i organizacje pozarządowe (Non-Governmental Organisaton NGO). Uchodźcy otrzymują w nich zakwaterowanie, wyżywienie, pomoc lekarską i edukację. Panujące w nich trudne warunki wynikają przede wszystkim z przeludnienia. Nad bezpieczeństwem uchodźców czuwają lokalne służby porządkowe CNAR (franc. Commission Nationale d’Accueil et de Reion des Refugies), policjanci z ONZ (United Nations Police, UNPOL) oraz armia czadyjska. Siły EUFOR stanowiły zewnętrzny pierścień bezpieczeństwa.

 

    

 

EUFOR TCHAD/RC była pomostową misją wojskową, której zadaniem było zapewnienie ochrony i zabezpieczenie wszelkich aspektów obecności ONZ we wschodnim Czadzie oraz w północno-wschodniej części Republiki Środkowoafrykańskiej po to, aby poprawić warunki bezpieczeństwa w tym regionie. Do najważniejszych zadań EUFOR należało:

1. zwiększenie ogólnego bezpieczeństwa w całej strefie, głównie wokół i w pobliżu obozów uchodźców oraz ośrodków przesiedleńców, a także w strefach opuszczonych przez uchodźców - w celu ułatwienia im dobrowolnego powrotu,

2. umożliwianie dostarczania pomocy humanitarnej oraz swobodnego przepływu personelu organizacji humanitarnych, a także zapewnienie mu bezpieczeństwa w rejonach wykonywania zadań;

3. zapewnienie egzekwowania prawa oraz funkcjonowania policji w obozach i miejscach przebywania uchodźców, w tym umożliwienie siłom ONZ wyszkolenia policji czadyjskiej,

4. stworzenie warunków sprzyjających podejmowaniu obywatelskich wysiłków na rzecz odbudowy kraju i jego rozwoju, niezbędnych do zachęcania przesiedleńców, aby dobrowolnie powracali do swoich domów;

5. udział w ochronie ludności lokalnej, personelu ONZ i organizacji humanitarnych oraz osób z nimi współpracujących;

6. zapewnienie ochrony sprzętowi i mieniu ONZ.

 

    

 

EUFOR TCHAD/RCA była najważniejszą operacją Unii Europejskiej w Afryce oraz najliczniej reprezentowaną przez państwa członkowskie. W misji wzięło udział 3400 żołnierzy z 26 państw członkowskich. Największe liczebnie kontyngenty to: francuski (1700), polski (400), irlandzki (400), austriacki (170), hiszpański (90), belgijski (80); 22 państwa członkowskie były reprezentowane w Dowództwie Operacji (OHQ) usytuowanym w Mont Valerien we Francji.

 

Dowódcą Operacji UE mianowano gen. broni Patricka Nasha (Irlandia), zastępcą Dowódcy Operacji gen. dyw. Bogusława Packa (Polska), a Dowódcą Sił UE gen. bryg. Jeana-Philippe'a Ganascia (Francja). Przewidywany koszt całkowity misji Unii Europejskiej w Czadzie oraz Republice Środkowoafrykańskiej określono na 119 600 000 euro.

 

    

 

W ramach tej misji Unia Europejska przeznaczyła również fundusze na pomoc humanitarną oraz przygotowanie i odbudowę miejsc, dla osób wysiedlonych. W tym celu zostały uruchomione specjalne programy pomocowe – w latach 2008-2013 planuje się przeznaczyć 299 mln euro na odbudowę Czadu oraz 137 mln euro dla Republiki Środkowoafrykańskiej.

 

Zgodnie z Rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1861 od 15 marca 2009 r. misja EUFOR/Czad została przejęta przez misję Sił Organizacji Narodów Zjednoczonych MINURCAT (The United Nations Mission in Central African Republic and Chad). Misja MINURCAT jest bezpośrednią kontynuacją dwóch zmian misji EUFOR/CZAD.

 

Dowódca Polskiego Kontyngentu Wojskowego Czad podlegał Dowódcy Sił ONZ MINURCAT. Pod względem narodowym nadzór nad kontyngentem sprawowało Dowództwo Operacyjne Sił Zbrojnych RP. Misja Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Czadzie MINURCAT była bezpośrednią kontynuacją dwóch zmian wcześniejszej misji EUFOR/CZAD. PKW funkcjonowało w dotychczasowym rejonie odpowiedzialności z główną bazą w FOB Iriba (FOB - Forward Operational Base). Zgodnie z rozkazem operacyjnym oraz zadaniami otrzymanymi z dowództwa Sił MINURCAT, kontyngent utrzymywałrównież tymczasową bazę Guereda (TFOB).

 

    

 

UDZIAŁ SIŁ ZBROJNYCH RP

PODSTAWY PRAWNE

Polska podjęła decyzję o wysłaniu kontyngentu wojskowego do Czadu, drugiego co do wielkości po francuskim, 23 listopada 2007 r. (Decyzja MON nr 538/MON w sprawie przygotowania Polskiego Kontyngentu Wojskowego do operacji UE w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej). Na wniosek Rady Ministrów z 22 stycznia 2008 r., Prezydent RP podpisał Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 30 stycznia 2008 r. o użyciu Polskiego Kontyngentu Wojskowego w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej.

 

Podstawy prawne (akty prawa polskiego): 

• Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 stycznia 2009 r. o przedłużeniu okresu użycia Polskiego Kontyngentu Wojskowego w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej;

• Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 marca 2009 r. o użyciu Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Misji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej;

• Decyzja nr 79/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 marca 2009 r. w sprawie transformacji Polskiego Kontyngentu Wojskowego w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej na Polski Kontyngent Wojskowy w misji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej (MINURCAT) oraz przygotowania, przemieszczenia i funkcjonowania Polskiego Kontyngentu Wojskowego w misji MINURCAT;

• Rozkaz Szefa Sztabu SGWP nr Z-148/Oper./DO SZ z dnia 13.03.2009 r.;

• Dokument przekazania dowodzenia (Tranfer of Authority) z dnia 2.04.2009 r. PKW MINURCAT w misji ONZ w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej;

• Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr 71 z dnia 13 marca 2009 r. w sprawie transformacji PKW EUFOR na PKW MINURCAT.

• POSTANOWIENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 27 listopada 2009 r.o przedłużeniu okresu użycia Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Misji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej (Monitor Polski 2009 r, nr 77, poz. 954)

 

    

 

WYPOSAŻENIE

W misji wykorzystywane były m.in. pojazdy opancerzone typu KTO Rosomak, Land Rover, cysterny na wodę Jelcz CW-10, cysterny paliwowe Jelcz CP-10, Jelcze HIAB wykorzystywane do składania kontenerów mieszkalnych, Jelcze Multilift, Loadery SL-34, podnośniki LUNA, Stary 944 z opancerzoną kabiną i inne pojazdy dużej, średniej i małej ładowności oraz moździerze, działka Hibneryt umieszczone na opancerzonym Starze 944, sprzęt inżynieryjny i logistyczny.

 

ZASADY I CELE DZIAŁANIA PKW CZAD

Ograniczenia Narodowe Polski Kontyngent Wojskowy w Czadzie (MINURCAT) działaŁ z określonymi ograniczeniami narodowymi:

• działania operacyjne są prowadzone tylko z jednej bazy IRIBA (FOB - Forward Operational Base), za wyjątkiem personelu wydzielonego do Kwatery Głównej Sił MINURCAT (FHQ - Forward Headquarters), który realizował będzie zadania w m. ABECHE;

• dopuszcza się czasowe rozmieszczenie elementu PKW w innej lokalizacji;

• pozostałe siły międzynarodowe będące w podporządkowaniu dowódcy PKW (nie wchodzące w jego skład), rozmieszczone będą w FOB IRIBA; całość sił PKW przejęła odpowiedzialność za wydzielony obszar wyłącznie na terytorium Czadu (głównie region Wadi Fira - 60 684 km2);

• zadania operacyjne realizowane będą wyłącznie na terytorium Republiki Czadu. ZADANIA:

• Zapewnienie bezpieczeństwa personelu i sprzętu w rejonie pełnienia misji;

• Zapewnienie kontroli osób, miejsc, obiektów i rejonów, w tym patrolowania, rozpoznania i monitorowania sytuacji w rejonie odpowiedzialności;

• Zapewnienie ochrony personelowi MINURCAT oraz organizacji humanitarnych działających w rejonie odpowiedzialności;

• Współpraca z władzami oraz lokalnymi liderami (formalnymi i nieformalnymi);

• Ubezpieczanie konwojów z międzynarodową pomocą humanitarną;